ua en pl ru 
O ŁUCKU

Cerkiew Jana Teologa

Cerkiew Jana Teologa
Adres:ul. Katedralna 1
Telefon: +38 (0332) 72-34-32
E-mail:zamok.lutsk@ukr.net
Strona www:zapovidnyklutsk.org.ua
Lokacja:Starówka

Cerkiew Jana Teologa - najstarsza kamienna chrześcijańska świątynia Łucka znana dzięki swojej unikalnej architekturze. Stała wznosiła się ona ponad murami Łuckiego zamku, dziś zachowane są jedynie jej fundamenty.

Cerkiew Jana Teologa została wybudowana w latach 1170-ch. To była świątynią Jarosławyczów. Pod koniec następnego wieku cerkiew została mianowana soborem.

Pod czas rządu Lubarta w XIV wieku cerkiew została odnowiona - na podłodzie pojawiły się ozdobne płyty ceramiczne, na ścianach - freski. Po smierci Lubart został pochowany w kryptach cerkwi Jana Teologa. Mniejszych księciów, biskupów łuckich i członków ich rodzin chowano na cerkiewnym cmentarzu.

Cerkiew Jana Teologa miała też znaczenie w życiu świeckim: przed jej ołtarzem składali przysięgi łuccy urzędnicy, a w narteksie odbywały się posiedzenia sądu i przechowywały się księgi aktowe kancelarii zamkowej. Przy soborze działała też kapituła - wyższa instancja władzy duchownej i świeckiej Łucka.

Po Unii Berestejskiej 1596 roku łucki sobor należał przez pewny okres do greko-katolików, później rozpoczął się jego powolny upadek.

Cerkiew Jana Teologa była typowym obiektem sakralnym na czterech kolumnach z jedną kopułą. 

Jednak miała ona też pewne cechy szczególne. W południowo-zachodniej części apsydy była przybudowana kapliczka. Świątynia doczekała się jednej znaczącej przebudowy – do północnej fasady został dobudowany narteks, a ściany wzmocnione systemem podporowym.

Główną ozdobą wnętrza dawnej świątyni był wielopoziomowy ikonostas z 49-oma ikonami. Oprócz niego w soborze było jeszcze 9 dużych obrazów w masywnych ramach ozdobionych kamieniami kosztownymi. W cerkwi znajdowały się też wartościowe księgi, w tym pięć bogato ozdobionych Ewangelii. W wichrze historii zginęły duchowne i świeckie wartości materialne przechowywane w soborze. Do dzisiaj zachowała się jedynie ikona znana dzisiaj pod nazwą Wołyńskiej Matki Boskiej, kopia której znajduje się w Muzeum ikony wołyńskiej.

Stary sobór za 600 lat istnienia prawie na 3 m wgłębił się w ziemię i był niszczony przez siły naturalne. Częste, nawet kapitalne remonty nie były w stanie go poratować. W 1775-1776 latach biskup Sylwester Rudnicki rozebrał dawną świątynię do poziomu ziemi i załozył na terenie zamku fundament dla nowego pięknego soboru. Przedwczesna śmierć Sylwestra przeszkodziła w realizacji pomysłu, a następni łuccy biskupowie nie brali się za odnowienie świątyni.

Zachowane w ziemi mury i fundamenty rozebranego kościołu zostały już w nasz czas rozkopane przez petersburskiego archeologa M. Malewską. Nad nimi wybudowano pawilon. Obecnie trwają prace przygotowawcze do konserwacji i odnowienia dawnej świątyni.

Zwiedzić pozostałości od cerkwi można korzystając z usług przewodnika.

Na podstawie książki „Utracone chrześcijańskie światynie Łucka” pod redakcją Petra Tronewycza.

Print 

1 Komentarz

  • Proof13-01-2013 20:11odpowiedzieć

    Чия ідея була використовувати розширення .ру для і-мейлів? Якось вже більше 20 років незалежна Україна, та і сервіси є з розширенням .уа А так люди дивляться, ру - значить Росія.

Napisz recenzję
Imię:
Komentuj:
Wpisz kod: